دریچه نگاه جهانی بر معنای سلامت معنوی

مفهوم "سلامت معنوی" نخستین بار در سال 1971 توسط موبرگ تحت عنوان "بهزیستی معنوی" مطرح گردید. در دنیا، بُعد معنوی را بخش مهمی از سلامت، خوب بودن و کیفیت زندگی بهشمار میآورند و مراقبت معنوی، بخشی از فرآیند مراقبت در نظام سلامت است. اصولا، مفهوم و ارکان سلامت معنوی بر مبنای جهانبینی اسلامی با مفهوم آن براساس نگرش غیردینی متفاوت است. براساس دیدگاه غیردینی، "سلامت معنوی" احساسات ملموسی چون امید، آرامش و نشاط بوده که بر فعالیتهایی چون هنر، ورزش و تکنیکهای تمدد اعصاب تمرکز مییابد. در این نگاه سلامت معنوی تنها ابزاری برای معالجه و درمان بیماریها است، در حالی که از دیدگاه دینی بدون توجه به هدف نهایی خلقت نمیتوان از امور فوق تفسیر منطقی ارائه داد. به سخن دیگر، براساس تعالیم دین اسلام گرایش به معنویت ریشه در فطرت خداگرایی انسان داشته که از بدو خلقت او با تعالیم آسمانی ادیان شکوفا شده است.
حال، برای اینکه درک بهتری از این تفاوت معنایی از سلامت معنوی داشته باشیم، نگاهی میاندازیم بر مفاهیم "سلامت معنوی" در چهارگوشه جهان:
سازمان/ منطقه |
معنای سلامت معنوی |
سازمان بهداشت جهانی (WHO) |
WHO بعد "سلامت روحی یا سلامت معنوی" را سلامت شخصی مینامد و آن را با مفهوم تعالی نفس مرتبط دانسته که منعکسکننده سیستم ارزشی فرد است و ممکن است مربوط به عقیدهای در مورد پدیدههای ماورایی یا طبیعی باشد و یا قانون عملی و منبع مذهبی. |
انجمن سلامت معنوی استرالیا (SHA) |
این انجمن، هدف خود را بر پایه حمایت، احترام و دلسوزی و همچنین رشد و ارتقاء مراقبت معنوی انسانمحور در ارائه خدمات سلامت معنوی برای بیماران و افراد ناتوان کشور خود قرار داده است. |
مفهوم سلامت معنوی از دیدگاه جوانان کانادایی (مایکلسون، 2021) |
معنای سلامت معنوی برای هر فرد جوانی در کانادا متفاوت است : یکی آن را تعادل کامل و آرامش و صلح معنی میکند و دیگری آز آن بر داشتن شادی تعبیر مینماید. 2. بستگی به قدرت ارتباط فرد با خودش، طبیعت و با وجود متعالی دارد. 3.یک محافظ برای سلامت و بهزیستی فرد است. 4. یک جنبه مهم از انسان بودن است. همچنین، سلامت معنوی از زاویه ارتباط فرد باخود، دیگران، طبیعت و وجود متعالی تعریف می شود. |
سلامت معنوی در سیستم مراقبت بهداشتی کشور برزیل (آلن دو بریتو سنا و همکاران،2021) |
سلامت معنوی دارای سه بعد است. بعد "باورهای معنوی"، به باور وجود یک قدرت متعالی بالاتر و زندگی پس از مرگ اشاره دارد. بعد "تجربیات و عواطف معنوی" شامل احساس امید، عشق، صلح درونی، آسایش و حمایت و توانایی روابط با درون خود، افراد جامعه، محیط و طبیعت و ماوراءطبیعی میباشد. بعد "رفتارها و عملیات معنوی"، مسیری است که فرد باورها و احساس درونی معنوی خود را ابراز مینماید. این رفتارها میتواند جنبه فردی یا اجتماعی، عمومی یا خصوصی داشته باشند. |
سلامت معنوی از دیدگاه پزشکان در کشور انگلیس (وایتهد، جاگر و هنراتی، 2021) |
در این مطالعه سه معنای اصلی برای "سلامت معنوی" از سوی پزشکان تعریف شده است: 1. خودشکوفایی و معنا؛ 2. تعالی و ارتباط فراسوی خود؛ 3. ابراز حالت معنوی همچنین، در این مطالعه به تعاریف کلی از معنویت نیز اشاره شده، از جمله: انسانیت؛ هدف، معنا و خودشکوفایی؛ قدرت درون، صلح و تابآوری؛ ماوراءطبیعه یا حس ارتباط با هرآنچه در خارج از خود ازجمله، محیط، جامعه، خانواده و طبیعت؛ بیان باورها، ارزشها، سنتها و آیینها؛ ارتباط با وجود مقدس و متبرک. |
معنویت و مذهب در سیستم مراقبت روانپزشکی در منطقه آسیا (چادهری، 2008) |
در علم روانپزشکی، مذهب و معنویت نقش حیاتی در فرآیند درمان دارند. افراد معنوی معنا و هدف زندگی خود را میشناسند، باور و ایمان قوی به خداوند دارند و بهراحتی با استرس مقابله میکنند و توانایی سازگاری با شرایط مختلف را دارند. معنویت و مذهب پلی هستند برای ارتباط انسان،کالبد جسم، روح و خالق خود. |
سلامت معنوی از دیدگاه نژاد چینیها (نیو و همکاران ،2021) |
معنویت در چین jingshen نام داشته و بهمعنای "وضعیت روحی" state of mind و "ذات و جوهر" spirit است. جینگشن با سه مفهوم جینگ jing (جوهر)، چی (Qi اصطلاح چینی برای زندگی، انرژی، یا روح زندگی، نیروی حیاتی که جریان از طریق تمام موجودات زنده است) و شن shen (ارواح یا خدایانی گفته میشود که از نزدیک در امور جهان نقش دارند) مرتبط است. این مفاهیم برگرفته از فلسفه تائو، طب سنتی چین، منشأ هستی، نیروهای انگیزهبخش و قدرت حیاتی زندگی است که در مواقع بیماری به فرد کمک میکنند. همچنین، از این مفاهیم برای ارتباط با خود، دیگران، طبیعت و وجود(های) مافوق استفاده میشود. |
تهیه و تدوین: دکتر فریبا روایی، دبیر کارگروه تعالی خانواده
نظر شما :