نشست تخصصی بین المللی اقدامات و نوآوری ها در توانمندسازی زنان سرپرست خانوار

۰۵ مرداد ۱۴۰۰ | ۱۶:۱۰ کد : ۳۳۹۳۸ آخرین اخبار جهاد دانشگاهی واحد الزهرا(س)
این نشست بین ایران و اندونزی به همت جهاددانشگاهی واحد الزهرا(س) با همکاری معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری برگزار گردید.
نشست تخصصی بین المللی اقدامات و نوآوری ها در توانمندسازی زنان سرپرست خانوار

به گزارش روابط‌عمومی جهاد دانشگاهی واحد الزهرا(س)، نشست بین‌المللی میان دو کشور ایران و اندونزی با همکاری معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری و جهاد دانشگاهی واحد الزهرا(س) با موضوع اقدامات و نوآوری‌ها در توانمندسازی زنان سرپرست خانوار روز سه‌شنبه 5 مرداد 1400 برگزار گردید. لازم به ذکر است که در این نشست اقدامات دولتی و غیردولتی دو کشور ایران و اندونزی در حوزه توانمندسازی زنان سرپرست خانوار به بحث گذاشته شد.

در ابتدای نشست، ابتکار، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده خاطرنشان نمود که دو کشور ایران و اندونزی در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و دیپلماتیک تابه‌حال همکاری‌های زیادی داشته‌اند و اظهار امیدواری کرد که این همکاری‌ها در حوزه زنان باعث شکوفایی بیشتر هر دو کشور شده و افزایش دوستی‌ها و همکاری‌های بیشتر را به همراه داشته باشد.

وی افزود بر اساس تفاهم‌نامه‌ای که در سال 2018 بین دو کشور منعقد گردید و تاکنون 4 برنامه اجرایی مشترک داشته‌ایم. یکی از این برنامه‌ها در زمینه تبادل تجربیات در حوزه توانمندسازی زنان بوده است. در زمینه نقش فناوری اطلاعات در توانمندسازی زنان نیز کارهایی انجام گرفت که در ایران توسعه امکانات در فضای مجازی و ضریب نفوذ اینترنت به ما کمک کرده که از آن‌ها برای توان‌افزایی اقتصادی، تجاری، فرهنگی و شبکه‌سازی زنان استفاده نماییم. توانمندسازی زنان و کودکان و جلوگیری از رفتارهای مجرمانه بر علیه آن‌ها و آموزش‌های لازم نیز موردتوجه کشورهای ما بوده و تلاش کردیم تا این آموزش‌ها را در سطح دانشگاه، مدرسه و سطوح عمومی گسترش دهیم.

معاون امور زنان و خانواده ادامه داد: از جمله دیگر حوزه‌های فعالیت، شهر دوستدار کودک بود که با همکاری وزارت کشور و 7 شهردار انجام گرفت و طی آن بحث شد که شهر دوستدار کودک باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد. شهر ما باید دوستدار خانواده و دوستدار کودک باشد. از طراحی تا اجرا. توجه به حقوق کودکان و مادران و طراحی شهرها، ایمنی و تسهیل ارتباط برای کودکان و سالم‌سازی برای کودکان؛ که در ایران و اندونزی شاهد کارهای خوبی در این حوزه بودیم. یکی دیگر از اقدامات اصلی ما در طی سال‌های گذشته، ساخت الگوهای موفق در توانمندسازی زنان سرپرست خانوار بود که ما این طرح را با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و جهاد دانشگاهی به انجام رساندیم.

ابتکار خاطرنشان ساخت که در ایران بند ت ماده 8 برنامه ششم توسعه دررابطه‌با تدوین ستاد برای توانمندسازی بانوان با عضویت آنان در دستگاه‌های مختلف داخل دولت صحبت می‌کند و تاکید ما بر این است که ملاک عمل برای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار ابعاد حقوقی، سلامت، اشتغال، مسکن و نیازهای اولیه در کنار یکدیگر است. ما تلاش نمودیم تا با استفاده از اطلاعات مربوط به زنان سرپرست خانوار بتوانیم بر اساس اطلاعات دقیق، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری دقیقی را در سطح محلی و ملی انجام دهیم. الگوی مشاغل نوین خانگی نیز با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و جهاد دانشگاهی و معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری ارائه شد و قدم بزرگ ما در این زمینه همکاری سازمان ملی استاندارد ایران بود. در شورای‌عالی استاندارد، استانداردی برای مشاغل خانگی تصویب شود. امروز آیین‌نامه اجرایی این استاندارد اجرا شده که به همه زنان سرپرست خانوار کمک خواهد کرد و افق جدیدی را در این زمینه پیش‌روی این زنان و کشور قرار خواهد داد که به برندسازی در این موضوع و ایجاد برند بین‌المللی کمک خواهد کرد.

وی همچنین افزود: ما تلاش نمودیم تا الگویی قابل تکثیر برای زنان سرپرست خانوار در سطح کشور ارائه کنیم تا زنان سرپرست خانوار بتوانند مسیر اشتغال خود را مشخص کنند. در این حوزه توان‌افزایی سمن‌ها نیز در دستور کار قرار گرفت برای اینکه این سمن‌ها بتوانند برای زنان کارآفرینی کنند. بازاریابی مجازی برای زنان سرپرست خانوار نیز با همکاری پلتفرم‌های مختلف برای آموزش و ورود به بازارهای مجازی در حال اجراست. طبق مصوبه‌ای در ستاد ملی زنان و خانواده نیز یک بسته سیاستی طی همکاری مشترک با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و مسکن و شهرسازی، برای حمایت از این گروه برای ارائه تسهیلات  مالی برای تأمین مسکن، به اجرا رسیده است.

ابتکار با تاکید بر تحریم‌ها و جنگ اقتصادی که بر ایران فشار می‌آورد اشاره کرد که سیاست‌های اقتصاد مقاومتی اجرا شده در کشور موفق بوده و خانواده‌های ایرانی نیز با ایستادگی، صبر و امید در این زمینه تلاش زیادی کردند.

فایض، سخنران مدعو از اندونزی نیز توضیحاتی ارائه داد: مادرانِ تنها جزئی از نیروهای کار هستند که در آمار جزء نیروی کار به‌صورت کلی قرار می‌گیرند. آن‌ها اغلب سرپرست خانواده‌هایی هستند که اعضای آن غالباً زیر 24 سال و بالای 54 سال هستند که به حمایت اجتماعی بیشتری نیاز دارند. افزایش نیروی کار زنان تلاش‌های بین بخشی بیشتری نیاز دارد. باید برای آن‌ها آموزش بیشتر، خدمات مراقبت از کودکان و خدمات تسهیلگر دیگری ارائه نماییم. او اذعان کرد که هر چه از مرکز اندونزی دورتر شویم و به سمت حاشیه برویم شرایط زنان بدتر می‌شود. همچنین شرایط کلی زنان در همه‌گیری کرونا بدتر شده و کرونا فشار کار را برای بانوان بیشتر نموده است. شغل و مسئولیت آنها هم در داخل و هم در خارج از منزل دوبرابر شده است.

وی در خصوص توان‌افزایی اقتصادی این زنان تاکید کرد که معمولا این زنان در حوزه‌های غیررسمی در صنایع کوچک و متوسط و در حوزه صنایع‌دستی فعالیت دارند که جای پیشرفت را از آنها می‌گیرد. هرچه از این حوزه به سمت صنایع بالادستی برویم حضور زنان سرپرست خانوار کمتر می‌شود. چالش بعد بحث توان‌افزایی زنانی است که خودشان کسب‌وکار دارند. معمولا مدیریت مالی خانواده و مدیریت مشاغل خانگی برای آنان یکی می‌شود و تولید مشکل می‌کند. به همین خاطر توان‌افزایی این دسته را در دستور کار قرار دادیم.

او به این پرسش که راهکار اندونزی برای توان‌افزایی چیست؟ چنین پاسخ داد: اولین امر نیازسنجی میدانی است. ما از گروه‌های مختلف هم دعوت می‌کنیم تا همکاری کنند. ما در اندونزی از شرکت‌های بزرگ دعوت کردیم تا در زنجیره تأمین خود بیشتر از زنان سرپرست خانوار کمک بگیرند. از شرکت‌های حوزه رسمی هم خواستیم تا از فعالیت زنان سرپرست خانواده حمایت کنند. زنان سرپرست خانوار را بخشی از زنجیره تأمین رسمی کنند. دولت هم می‌تواند در این حوزه نقش‌آفرینی داشته باشد. مثلاً سازمان‌های دولتی بخشی از خریدهای بخش دولتی را از این زنان انجام می‌دهد.

اقدامات ما در این حوزه این بوده که از طریق اینترنت به زنان فرصت دادیم تا بازاریابی دیجیتال را از منزل خود انجام دهند و هم‌زمان در کنار خانواده باشند و نیز آموزش‌های حرفه‌ای آنلاین ارائه دادیم خصوصاً مدیریت مالی دیجیتال. او تاکید کرد که در حوزه آسیا - اقیانوسیه، 60 تا 90 درصد زنان شاغل حدود 70 تا 90 درصد ریسک بیکاری را تجربه می‌کنند که ما سعی کردیم از آن‌ها حمایت کنیم و از سمن‌ها خواستیم تا فضایی را برای حمایت دوباره از آنها فراهم نمایند. در نهایت ایشان چنین تاکید کرد که معمولاً در کشورهای مختلف رویکرد اصلی برای توانمندسازی زنان، استفاده از خود زنان است. ولی ما سعی کردیم ایجاد تغییر کنیم و مردان را هم شریک کنیم. درگیرکردن مردان، افزایش شبکه ارتباطی، توانمندسازی مالی و ارزیابی آسیب‌پذیری مضاعف زنان باید مدنظر قرار گیرد. خصوصاً در خانوارها زوجین باید یاد بگیرند که باهم مدیریت مالی کنند.

پس از وی، باستانی، معاون بررسی‌های راهبردی معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری از اقدامات و سیاست‌های بهبود وضعیت زندگی زنان سخن گفت. باستانی از اقدامات و سیاست‌هایی که توانسته وضعیت زندگی زنان را بهبود ببخشد سخن گفت. طبق گفته‌های باستانی گفت: آمارها حاکی از آن است که ما حدود 2 میلیون زن سرپرست خانوار در ایران داریم. برخی از آن‌ها همسرانشان فوت کردند، یا به دلایل مختلف مسئولیت خانواده را دارند و نیز زنان خودسرپرست. این زنان یا تحت حمایت دستگاه‌های دولتی هستند و یا نهادهای عمومی؛ سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی و سمن‌ها و زنانی را هم داریم که حمایتی دریافت نمی‌کنند.

وی خاطر نشان کرد: دو دسته برنامه در زمینه توان‌افزایی این زنان داریم: برنامه‌هایی که بر اساس اسناد بالادستی و قانون اجرا می‌شود که از حدود 15 سال قبل این برنامه‌های حمایتی آغاز شدند و دسته دوم برنامه‌های اجرایی و عملیاتی هستند که حدود 14 هزار زن سرپرست خانوار را در دو طرح توان‌افزایی تحت پوشش داشتیم. یکی طرح مشاغل خانگی با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و جهاد دانشگاهی است و دیگری توان‌افزایی زنان سرپرست خانوار است که هدفش استفاده از توانمندی‌های اجتماعی در بستر محلی است مثل توان‌افزایی در دوران کووید – 19. وی تاکید کرد که زنجیره همه فعالیت‌های انجام شده از آموزش مهارت‌ها آغاز و به اشتغال منجر می‌شود. وی ادامه داد که در ایام کرونا، نقش خانواده‌ها پررنگ‌تر شد و زنان باید تلاش می‌کردند تا علاوه بر حفظ مشاغل خود به کارهای خود در خانواده توجه کنند و این موضوع کار را برای زنان ما سخت‌تر نموده است. باستانی خاطرنشان کرد که در ایام کرونا تولیدات مشاغل خانگی بیشتر به سمت محصولات بهداشتی رفت تا هم نیاز جامعه برطرف شود و هم زنان سرپرست خانوار در این حوزه فعال باشند.

در ادامه این نشست، منصوری معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در رابطه‌ با اقدامات این وزارت در حوزه توان‌افزایی زنان سرپرست خانوار سخنان خود را ارائه داد. وی اذعان کرد که در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی 2 بانک اطلاعاتی قوی در اختیار داریم یکی سامانه رفاه ایرانیان که معطوف به حمایت اجتماعی است و دیگری سامانه اشتغال و کسب‌وکار که همه اطلاعات جمعیت شاغل و بیکار را در اختیار ما می‌گذارد تا طبق آن سیاست‌های فعالانه را در پیش بگیریم. به طور مثال قبلا در حوزه زنان سرپرست خانوار افراد خودشان به نهادهای دولتی و غیردولتی مراجعه و برای دریافت حمایت اقدام می‌کردند. حالا ما خودمان سراغ افراد می‌رویم. ما الگوی جدیدی برای مشاغل خانگی و مشاغل خرد طراحی کردیم که مجریان خودشان به سراغ گروه هدف می‌روند و مبتنی بر نیاز واقعی فرد برای او آموزش در نظر می‌گیریم. برای این منظور بخش دولتی به‌تنهایی کافی نبوده و از نهادهای توسعه‌گر محلی بهره بردیم و آنها از سمن‌ها کمک گرفتند. روش دیگر استفاده از گروه‌های خودیار بوده که 4400 گروه خودیار در کشور ایجاد کردیم. اکثر اعضای این گروه زنان و به طور خاص زنان روستایی هستند. در این گروه‌ها با توانمندسازی فردی و مالی زنان برای آشنایی آنان با کسب‌وکار اقدام نمودیم.

منصوری ادامه داد: «الگوی توسعه اشتغال روستایی الگوی بعدی است که معادل 1.5 میلیارد دلار منابع به این بخش اختصاص دارد.40درصد کسانی که از این برنامه استفاده کردند زنان بودند. یعنی از 160 هزار طرحی که فقط در حوزه روستایی اجرا شد 40 هزار تا از طریق زنان به اجرا درآمد. ما از پلتفرم توسعه بازار هم استفاده می‌کنیم که هر کس با 3 کلیک اجناس خود را ارایه کرده، ارسال کرده و از بازخوردهای مشتری بهره می‌برد. در این مگاپلتفرم، پلتفرم مالی، حمل‌ونقل و ... استفاده شده تا توسعه مشاغل خانگی بدون واسطه جریان یابد. پلتفرم‌هایی هم برای کار در قالب فریلنسر طراحی شده برای تایپ، ترجمه، طراحی سایت، انیمیشن و ... هر کس در منزل خود کار کرده و برای مشتری ارسال می‌کند. همین‌الان در شهرستان پل‌دختر زنانی هستند که کدنویسی حرفه‌ای می‌کنند.

وی اشاره کرد که در دوران کرونا هم اگرچه در ابتدا تاخیری در اقدام پیش آمد اما علی‌رغم شرایط تحریم مبالغ قابل‌توجهی به شاغلین داده شد که ازاین‌بین روش‌های خاصی برای زنان استفاده شد. اگرچه 2 میلیون نفر شغل خود را از دست دادند اما با سیاست‌های حمایتی، یک میلیون و 300 هزار نفر به شغل خود برگشتند. ما سعی کردیم الگویی برای جبران پیاده کنیم که ازیک‌طرف زنان سرپرست خانوار و گروه‌های آسیب‌پذیر در واحدهای تولیدی جدید یا صنعتی محصولات بهداشتی مثل دستکش و ماسک به کار گرفته شدند و از سوی دیگر این محصولات به دست گروه‌های آسیب‌پذیر رسید. حوزه حمایت‌های اجتماعی هم بوده که در زمان دیگری بدان پرداخته می‌شود.

در بخش دوم نشست بین‌المللی نیز بیجندی معاون آموزشی جهاد دانشگاهی اظهار کرد که سازمان‌های مردم‌نهاد در ایران وظیفه توسعه‌ای به عهده دارند و آن پایدارسازی خدمات ارائه شده از سوی دولت است. هرکدام از آنها باتوجه‌به توانمندی‌های منطقه‌ای و ملی وظایفی دارند. دولت سیاست‌گذار است و این سازمان‌های مردم‌نهاد، ابزار کمک‌کننده برای اجرای سیاست‌ها هستند.

وی اشاره کرد که در ایران برنامه جامع اشتغال در 9 حوزه شامل کشاورزی، سلامت، فناوری، صنایع‌دستی و... وجود دارد. ذیل این حوزه‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد به کمک می‌آیند. یکی از این طرح‌ها، توسعه مشاغل خانوادگی است که ذیل آن، توانمندسازی زنان سرپرست خانوار را داریم. جهاد دانشگاهی طرح مشاغل خانگی زنان سرپرست خانوار را ارائه کرد که هدفش توانمندسازی و وصل کردن این زنان به بازارها بوده است. خصوصاً با استفاده از آموزش‌های مقتضی.

بیجندی همچنین به جمعیت هدف این طرح 4 اشاره کرد و افزود: «گروه زنان سرپرست خانوار جامعه هدف بودند که بر اساس آنها فعالیت شد. در این طرح 3 مرحله انجام شد. جمعیت بر اساس آموزش موردنیاز را شناسایی کردیم، آموزش و مشاوره‌های لازم عمومی و تخصصی را ارایه دادیم و مهم‌ترین بخش، بحث اتصال آن‌ها به بازار بود. ما سعی کردیم در این طرح از سمت بازار به سمت تولید حرکت کنیم و از مدل‌های بازاریابی مناسبی در این زمینه استفاده کردیم.

وی توضیح داد که مسئله توانمندی زنان سرپرست خانوار وجوه متفاوتی دارد. ما از وجه اقتصادی به آن نگاه کردیم و به این دلیل برنامه‌های مارکتینگ مختلفی را تعریف کردیم. یکی از آنها، استفاده از برندهای ملی و محلی بود. هدف ما این است که بتوانیم از سازمان‌های مردم‌نهاد و سازمان‌های محلی هم کمک بگیریم. همچنین ما سعی کردیم از گروه‌های زنانه کوچک برای برندسازی کمک بگیریم. مثلاً یکی از گروه‌ها در خراسان شبکه قارچ خوراکی و دارویی ساخته است. شبکه دست‌بافته‌ها را داریم که بیش از 5000 مدیر شبکه دارد یا یکی دیگر از شبکه‌ها، شبکه چرم است که از تأمین مواد، طراحی و تولید تا بازاریابی و فروش کار می‌کند. فروش مجازی بسیار موردتوجه ما بود. ما بسیار بر شبکه‌سازی تاکید داشته‌ایم. همچنین تحصیل‌کرده‌های دانشگاهی را هم درگیر کرده‌ایم و شبکه‌های ترجمه شکل دادیم. ما در 24 استان 240 مزیت را شناسایی کردیم. افراد را شناسایی و ارزیابی کردیم و از بین همه آنها افراد توانمند را شناسایی و 6200 شغل ایجاد کردیم و 48 برند ساختیم.

در پایان رهایی، دبیر کارگروه اشتغال و کارآفرینی معاونت امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری سخنان خود را در خصوص اقدامات غیردولتی برای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار ارائه نمود. وی اذعان کرد که گروه‌های غیررسمی محلی در سطح کشور تشکیل شدند تا بتوانند زنان را درگیر جامعه کرده و توانمند کنند. ایران تنوع اقلیمی زیادی دارد و زنان به لحاظ موقعیت متنوع هستند. ما ابتدا از طریق نهادهای محلی، یک منطقه را انتخاب می‌کنیم و تاکید داریم که ارزش‌ها و باورهای محلی آنها را مدنظر داشته باشیم. سپس کامیونیتی‌های غیررسمی ایجاد می‌کنیم.

وی تاکید کرد: «نکته قابل‌ذکر این است که زنان از دو ناحیه بسیار آسیب پذیرند. یکی اینکه بسیاری از افراد از جمله زنان متأهل تمایلی به ارتباط برقرار کردن با این زنان ندارند. دوم خودباوری و طرز تفکر خود زن‌هاست که سرنوشت خود را محتوم و غیرقابل‌تغییر می‌دانند. ما با داستان‌گویی سعی می‌کنیم تعلق خاطر زنان را به جامعه بیشتر کنیم و به آن‌ها یاد می‌دهیم که با تفکر انتقادی برای خود چشم‌انداز تعریف کنند. فرایند توانمندسازی زنان زمان‌بر است و تشکیل گروه‌های غیررسمی 6 تا 8 ماه زمان می‌برد. پس باید صبور بود. سپس کامیونیتی‌های رسمی را ایجاد می‌کنیم. درواقع ما برنامه را بر اساس علایق خود آنها پایه‌گذاری می‌کنیم. بحث‌های مهارتی، مدیریتی و اتصال به بازار را مدنظر داریم. وی تاکید کرد که در دوران کرونا قصد داریم سایر اعضای خانواده را هم درگیر این گروه‌ها کنیم. همچنین رویکرد دولت ایران در 10 سال گذشته از حمایت تبدیل به توانمندسازی شده و با تربیت تسهیلگران بسیار کاراتر شده است.

رهایی توضیح داد که اما چالش ما این است که توانمندسازی بلندمدت داشته باشیم اما نگاه دولت‌ها کوتاه‌مدت است و می‌خواهند زودتر جواب بگیرند و این کمی چالش‌برانگیز است. این امر پایداری ایجاد نمی‌کند. تابه‌حال با مذاکرات انجام‌گرفته به نتایج خوبی دست پیدا کرده‌ایم. چالش دوم ما بحث‌های مالی است. دولت در زمینه کسب‌وکار حمایت‌های خوبی دارد اما برای زیرساخت‌ها هنوز برنامه مشخصی وجود ندارد. مثل تربیت تسهیلگر برای زنان که در این حوزه هم گفتگوهای خوبی انجام‌گرفته است. سومین چالش کسب‌وکارهای خانوادگی است. کرونا به ما نشان داد که اگر مردها و سایر اعضا حتی همسایه هم به کسب‌وکارها وارد شوند، کسب‌وکار پایدارتر می‌شود. پروژه‌هایی که به زنان سرپرست خانوار توجه دارد فقط زنان را در نظر دارد اما نقش مردان هم پررنگ است و باید آنها هم آموزش ببینند. در نهایت پایداری در کسب‌وکار یک قسمتش ورود به بازارهای بین‌المللی است که بسیار در اعتمادبه‌نفس زنان تاثیر دارد و ما از دولت بسیار خواستاریم که به ما در این زمینه کمک کند.

 

 

 

کلید واژه ها: زنان سرپرست خانوار جهاد دانشگاهی واحد الزهرا(س) معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری اندونزی اشتغال زایی کارآفرینی دکتر بیجندی زهرا نقی زاده معصومه ابتکار


نظر شما :